Cywilne

Pierścionek zaręczynowy po rozstaniu: czy trzeba go oddać

Zaręczyny zostały zerwane, a pierścionek wciąż jest na palcu albo w szufladzie. Czy trzeba go oddać? Zależy od tego, jak prawo potraktuje sam prezent. Jeśli jako darowiznę (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego), obdarowana co do zasady go zatrzymuje, a odwołać można go tylko przy rażącej niewdzięczności. Jeśli jako świadczenie w celu zawarcia małżeństwa, które nie doszło do skutku (art. 410 § 2 k.c.), pierścionek wraca do darczyńcy, bez badania, kto zawinił.

Czarno-białe zdjęcie pustego stołu w półmroku, na blacie otwarte pudełko na pierścionek z jednym zielonym akcentem
Ilustracja poglądowa
W skrócie
  • Polskie prawo nie reguluje zaręczyn, więc pierścionek ocenia się według Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie i literaturze funkcjonują dwa ujęcia.
  • Ujęcie pierwsze: darowizna (art. 888 § 1 k.c.). Zerwanie zaręczyn samo nie obliguje do zwrotu; potrzebna jest rażąca niewdzięczność (art. 898 § 1 k.c.).
  • Odwołanie wymaga pisemnego oświadczenia (art. 900 k.c.) i mieści się w roku od dowiedzenia się o niewdzięczności (art. 899 § 3 k.c.). Przebaczenie je wyłącza (art. 899 § 1 k.c.).
  • Ujęcie drugie: świadczenie nienależne, bo cel w postaci małżeństwa nie został osiągnięty (art. 410 § 2 k.c.). Wina w rozpadzie związku nie ma wtedy znaczenia.
  • Taka sama logika bywa stosowana do innych kosztownych prezentów i wydatków na ślub, który się nie odbył.

Czy pierścionek zaręczynowy po rozstaniu jest darowizną

Jedno z dwóch dominujących ujęć mówi: tak. Pierścionek wręczony przy oświadczynach to bezpłatne świadczenie na rzecz drugiej osoby, czyli darowizna w rozumieniu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego. Ponieważ pierścionek został od razu przekazany, ewentualny brak formy aktu notarialnego (art. 890 § 1 k.c.) nie ma znaczenia: wykonanie darowizny konwaliduje umowę.

Konsekwencja jest prosta. Własność przeszła na obdarowaną i samo zerwanie zaręczyn nie tworzy obowiązku zwrotu. Prawo nie reguluje zaręczyn, nie ma więc przepisu, który by taki obowiązek wprost nakładał.

Kiedy można odwołać darowiznę pierścionka

Gdy obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności wobec darczyńcy, darczyńca może odwołać nawet darowiznę już wykonaną (art. 898 § 1 k.c.). Przepis nie wylicza przykładów. W praktyce mówi się o poważnym naruszeniu zaufania: oszustwie, przemocy, porzuceniu kogoś w ciężkiej chorobie. Ocena jest zawsze indywidualna, a samo to, że ktoś przestał kochać i wycofał się z zaręczyn, zwykle za taką niewdzięczność nie wystarcza.

Po skutecznym odwołaniu zwrot następuje według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 898 § 2 k.c.). Jeżeli pierścionek nadal istnieje, wraca w naturze (art. 405 k.c.).

Ile czasu masz na odwołanie darowizny

Rok. Liczy się go od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego (art. 899 § 3 k.c.). Po tym terminie odwołanie nie jest już możliwe.

1 rokTermin na odwołanie darowizny z powodu niewdzięcznościBiegnie od dowiedzenia się o niewdzięczności (art. 899 § 3 k.c.). Odwołanie nie jest możliwe, jeśli darczyńca obdarowanemu przebaczył (art. 899 § 1 k.c.).

Przebaczenie ma równie duże znaczenie. Jeżeli po zdarzeniu, które uważasz za niewdzięczność, wrócisz do związku albo wprost napiszesz, że sprawa jest zamknięta, druga strona może na to wskazać jako na przebaczenie.

Czy pierścionek zaręczynowy po rozstaniu wraca z innego powodu

Tak, to drugie ujęcie. Pierścionek wręcza się w określonym celu: w związku z planowanym małżeństwem. Gdy do ślubu nie dochodzi, cel świadczenia nie został osiągnięty, a świadczenie jest nienależne (art. 410 § 2 k.c.). Wtedy darczyńca żąda zwrotu na zasadach bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c.).

Różnica względem darowizny jest zasadnicza. Przy art. 410 § 2 k.c. nie badasz, kto zawinił i kto zakończył związek. Liczy się to, że małżeństwo nie zostało zawarte. Z tego powodu strona, która nie ma podstaw do zarzutu niewdzięczności, nie jest skazana na przegraną.

Które ujęcie przyjmie sąd, zależy od okoliczności. Głośna sprawa sądowa sprzed kilku lat pokazała, że orzecznictwo nie jest w tej kwestii jednolite. W sprawach, które trafiają do kancelarii, rozstrzyga zwykle to, czy da się wykazać, w jakim celu pierścionek wręczono: wiadomości sprzed oświadczyn, świadkowie, plany co do daty ślubu.

Jak odwołać darowiznę pierścionka krok po kroku

  1. Zbierz dowody. Potwierdzenie zakupu, wiadomości, zdjęcia z oświadczyn i dane osób, które znają okoliczności.
  2. Ustal datę, od której biegnie rok. To dzień, w którym dowiedziałeś się o zachowaniu uznawanym za rażącą niewdzięczność (art. 899 § 3 k.c.).
  3. Napisz oświadczenie o odwołaniu. Forma pisemna jest wymagana (art. 900 k.c.). Opisz, co uważasz za niewdzięczność, i wezwij do zwrotu pierścionka w konkretnym terminie.
  4. Zadbaj o dowód doręczenia. List polecony za potwierdzeniem odbioru albo inny sposób, który pozwala wykazać, że oświadczenie dotarło do adresata.
  5. Po bezskutecznym terminie złóż pozew. Roszczenie o wydanie pierścionka kieruje się do sądu właściwego według wartości przedmiotu sporu, powołując odpowiednio art. 898 § 2 oraz art. 405 k.c. i, w drugiej kolejności, art. 410 § 2 k.c.

Co z innymi prezentami i kosztami wesela

Zwykłe prezenty urodzinowe czy świąteczne to darowizny, które nie wracają po rozstaniu. Inaczej wygląda sytuacja z wydatkami i przedmiotami przekazanymi właśnie z myślą o ślubie: zaliczką na salę, kosztownym wyposażeniem wspólnego mieszkania, pieniędzmi od rodziców na wesele. Tutaj również pojawia się art. 410 § 2 k.c., bo cel świadczenia nie został osiągnięty. Czy roszczenie jest zasadne i w jakiej wysokości, zależy od tego, co faktycznie wydano, a co zostało zużyte lub przyniosło korzyść obu stronom.

Prezenty weselne od gości są odrębną kwestią i zależą od tego, na jakiej podstawie je przekazano. Wiele zależy od okoliczności, więc przy większych kwotach warto sprawdzić sytuację na dokumentach.

Gdzie szukać pomocy, gdy chodzi też o inne sprawy

Rozstanie rzadko ogranicza się do pierścionka. Jeżeli byliście małżeństwem, zajrzyj do wpisów o pozwie o rozwód i o tym, ile trwa rozwód. Gdy sporna jest większa kwota przekazana w gotówce, pomoże tekst o darowiźnie w gotówce i podatku. Inne sprawy cywilne znajdziesz na stronie Co się stało?

Najczęstsze pytania

Czy pierścionek zaręczynowy trzeba oddać po zerwaniu zaręczyn?
Nie ma jednej odpowiedzi. Przy ujęciu darowizny pierścionek zostaje u obdarowanej, o ile nie zajdzie rażąca niewdzięczność (art. 898 § 1 k.c.). Przy ujęciu świadczenia w celu zawarcia małżeństwa darczyńca może żądać zwrotu na podstawie art. 410 § 2 w związku z art. 405 k.c. Rozstrzyga sąd, oceniając okoliczności konkretnej sprawy.
W jakim terminie można odwołać darowiznę pierścionka?
W ciągu roku od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności obdarowanej (art. 899 § 3 k.c.). Po upływie tego terminu odwołanie nie jest dopuszczalne.
Czy odwołanie darowizny musi mieć formę pisemną?
Tak. Odwołanie następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie (art. 900 k.c.). Warto mieć dowód doręczenia, np. potwierdzenie nadania listu poleconego.
Czy po rozstaniu trzeba oddać inne prezenty od partnera?
Zwykłe prezenty okolicznościowe są darowiznami i co do zasady nie podlegają zwrotowi. Inaczej bywa z rzeczami lub pieniędzmi przekazanymi w związku z planowanym ślubem. Tu sądy sięgają do art. 410 § 2 k.c., oceniając cel, w jakim świadczenie spełniono.
Zespół PKW Adwokaci

Kancelaria adwokacka Polański Konofalski i Wspólnicy z Opola. Prowadzimy sprawy karne, karne skarbowe, administracyjne, rodzinne i cywilne w całej Polsce.

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na dzień aktualizacji. Nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Przeczytaj też