Piecza współdzielona: projekt zmian i opieka naprzemienna dziś

Co to jest piecza współdzielona i na jakim etapie jest projekt?

Rozstajesz się z drugim rodzicem i słyszysz, że „będzie piecza współdzielona”. Dziś ustawa takiego pojęcia nie zna. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje nawet opieki naprzemiennej, choć sądy ją orzekają. Definicję ma wprowadzić projekt ustawy o zmianie k.r.o. oznaczony UD349, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Według informacji prasowej z 16 grudnia 2025 r. projekt znalazł się w wykazie prac legislacyjnych rządu, a jego przygotowanie planowano na III kwartał 2026 r. Według informacji prasowej z 4 września 2026 r. był na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów, a Ministerstwo Sprawiedliwości rozważało autopoprawkę po uwagach Ministerstwa Finansów i Gospodarki. Rządowy projekt nie wpłynął do Sejmu, ustawa nie została uchwalona, a termin wejścia w życie nie jest znany. Odrębny poselski projekt o tym samym modelu wpłynął do Sejmu 31 lipca 2026 r. (druk 3034).

Co zmieni projekt w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym?

Według opisu Ministerstwa Sprawiedliwości piecza współdzielona ma być jedną z form wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej. Oboje rodzice zachowują pełną władzę rodzicielską, a bieżącą pieczę nad dzieckiem sprawują naprzemiennie, w powtarzających się okresach. Okresy nie muszą być równe. Definicję ma zawierać projektowany art. 58 § 1a¹–1a³ k.r.o.

Sąd ma kierować się dobrem dziecka. Według doniesień prasowych projekt wymienia kryteria: zdanie dziecka, jego wiek i stan zdrowia, zdolność rodziców do komunikacji i współpracy, odległość między ich domami oraz dotychczasowy podział obowiązków. Piecza ma być możliwa także jako rozwiązanie na czas procesu.

Według doniesień prasowych projektowany art. 756¹a k.p.c. zakłada, że w postępowaniu zabezpieczającym sąd orzeka pieczę współdzieloną do końca sprawy, jeśli oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską. Odstąpić od niej można, gdy byłaby sprzeczna z dobrem dziecka albo jedno z rodziców sprzeciwi się powierzeniu mu bieżącej pieczy. Naczelna Rada Adwokacka zgłosiła w uwagach zastrzeżenia, m.in. co do braku odniesienia do przemocy.

Projekt obejmuje też zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgłosiło do nich uwagi Ministerstwo Finansów i Gospodarki.

Czy władza rodzicielska zmieni nazwę na odpowiedzialność rodzicielską?

Ten pomysł wraca w debacie od lat. Według doniesień prasowych o projekcie UD349 sąd ma pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom i powierzyć im naprzemiennie bieżącą pieczę. Piecza jest więc formą wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej, a nazwa „władza rodzicielska” pozostaje. Obecny art. 58 § 1a k.r.o. także mówi o władzy rodzicielskiej.

Jak wygląda opieka naprzemienna według obecnych przepisów?

Mimo braku definicji sądy mogą ją orzekać od sierpnia 2015 r. Wtedy weszła w życie ustawa z 25 czerwca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1062), która zmieniła art. 58 i art. 107 k.r.o. oraz kodeks postępowania cywilnego.

W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej i o kontaktach z dzieckiem. Orzeka też, w jakiej wysokości każdy z rodziców ponosi koszty utrzymania i wychowania dziecka (art. 58 § 1 k.r.o.). Uwzględnia przy tym porozumienie rodziców, jeśli jest zgodne z dobrem dziecka. Gdy porozumienia nie ma, sąd bierze pod uwagę prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców i rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy (art. 58 § 1a k.r.o.). Może powierzyć ją jednemu z rodziców i ograniczyć drugiego, jeśli wymaga tego dobro dziecka.

Te same zasady dotyczą rodziców, którzy żyją osobno i nie biorą rozwodu (art. 107 k.r.o.). Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o kontaktach (art. 58 § 1b k.r.o.).

Kodeks postępowania cywilnego wprost opisuje orzeczenie, w którym dziecko ma mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach (art. 582¹ § 4 i art. 598²² k.p.c.). Żaden przepis nie nakazuje jednak sądowi orzec opieki naprzemiennej. Decyduje dobro dziecka w konkretnej rodzinie.

Jak opieka naprzemienna wpływa na alimenty?

Nie znosi ich z automatu. Oboje rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dziecka (art. 133 § 1 k.r.o.). Jego zakres zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców (art. 135 § 1 k.r.o.). Obowiązek można wykonywać także przez osobiste starania o dziecko (art. 135 § 2 k.r.o.).

Przy opiece naprzemiennej każdy z rodziców ponosi koszty w czasie, gdy dziecko u niego mieszka. Gdy dochody są zbliżone, a koszty dzielone, sąd może nie zasądzić alimentów pieniężnych albo zasądzić niższe. Przy wyraźnej różnicy dochodów lepiej zarabiający rodzic może płacić kwotę wyrównawczą. Wynik zawsze zależy od dowodów w sprawie.

Jak sąd liczy potrzeby dziecka i co warto zebrać przed pozwem, opisaliśmy w tekście o alimentach na dziecko.

Jak dzieli się 800 plus przy opiece naprzemiennej?

Reguła jest w art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepis dotyczy rodziców rozwiedzionych, w separacji lub w rozłączeniu. Jeśli sąd orzekł opiekę naprzemienną, każdemu z nich przysługuje połowa świadczenia za dany miesiąc. Opieka ma być sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Podział opiera się na orzeczeniu sądu, a nie na samej umowie między rodzicami. Po wyroku zadbaj więc o jego odpis, bo ustawa wymienia odpis orzeczenia sądu wśród załączników do wniosku o świadczenie (art. 13 ust. 4 ustawy).

Jak wnioskować o opiekę naprzemienną już teraz?

1. Spisz porozumienie rodziców. Zapisz, w jakich okresach dziecko mieszka u każdego z rodziców, kto zawozi je do szkoły, jak dzielicie wakacje, święta i koszty. Sąd uwzględnia porozumienie, jeśli jest zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 i art. 107 k.r.o.).
2. Złóż wniosek we właściwej sprawie. Przy rozwodzie wpisz go do pozwu albo odpowiedzi na pozew. Bez rozwodu złóż wniosek do sądu opiekuńczego o uregulowanie władzy rodzicielskiej i kontaktów (art. 107 k.r.o.).
3. Sformułuj żądanie konkretnie. Napisz, że dziecko ma mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach, i podaj ich długość. Ogólne „opieka naprzemienna” bez rozpisania okresów trudno wykonać.
4. Zbierz dowody na to, jak jest naprawdę. Zaświadczenia ze szkoły lub przedszkola, odległość domów, dotychczasowy podział obowiązków, korespondencja między rodzicami. Sąd ocenia dobro dziecka, a nie deklaracje.
5. Wnioskuj też o koszty utrzymania dziecka. W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o tym, w jakiej wysokości każdy z rodziców je ponosi (art. 58 § 1 k.r.o.).
6. Po wyroku złóż wniosek o świadczenie. Dołącz orzeczenie. Bez niego podział połowy świadczenia nie ma podstawy.

Jak przygotować pozew i jakie załączniki dołączyć, wyjaśnia tekst Pozew o rozwód: jak go przygotować i złożyć.

Czy projekt zmienia przesłanki rozwodu?

Piecza współdzielona dotyczy opieki nad dzieckiem, a nie przesłanek rozwodu. Dziś sąd rozwiązuje małżeństwo, gdy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, chyba że ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci (art. 56 k.r.o.).

Ile trwa taka sprawa dzisiaj i od czego zależy jej tempo, opisaliśmy w tekście Ile trwa rozwód. Inne sprawy rodzinne znajdziesz na stronie Co się stało?

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na dzień aktualizacji. Nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.