Wezwanie na policję jako podejrzany: jak się przygotować

Co jest w wezwaniu i jak je czytać

Wezwanie musi wskazywać, kto wzywa, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, a także czas i miejsce stawiennictwa. Podaje też, czy stawiennictwo jest obowiązkowe i jakie są skutki niestawiennictwa (art. 129 § 1 k.p.k.).

• Charakter: „podejrzany” to co innego niż „świadek”. Świadek zeznaje i odpowiada za fałszywe zeznania. Podejrzany składa wyjaśnienia i może odmówić ich złożenia.
• Sygnatura sprawy: numer postępowania, np. RSD lub RSOW. Przyda się przy każdym kontakcie z policją i przy zmianie terminu.
• Osoba prowadząca: imię, nazwisko i telefon funkcjonariusza. Tam dzwonisz w sprawie terminu.

Wezwanie telefoniczne lub w inny sposób jest dopuszczalne w sprawach niecierpiących zwłoki. W aktach zostaje odpis przekazanej wiadomości (art. 137 k.p.k.). Jeśli nie masz pewności, czy wezwanie jest prawidłowe, zadzwoń do jednostki i potwierdź termin.

Czy trzeba stawić się na wezwanie

Tak. Podejrzany ma obowiązek stawić się na każde wezwanie w toku postępowania (art. 75 § 1 k.p.k. w zw. z art. 71 § 3 k.p.k.). Jeśli nie przyjdziesz i nie usprawiedliwisz nieobecności, policja może Cię zatrzymać i przymusowo doprowadzić (art. 75 § 2 k.p.k.).

Obowiązek stawiennictwa nie oznacza obowiązku mówienia. Na komendzie możesz odmówić składania wyjaśnień. Przyjście na wezwanie jest więc bezpieczniejsze niż jego ignorowanie.

Co dzieje się na komendzie

1. Ogłoszenie zarzutu. Policjant ogłasza Ci postanowienie o przedstawieniu zarzutów i przystępuje do przesłuchania (art. 313 § 1 k.p.k.).
2. Pisemne pouczenie. Przed pierwszym przesłuchaniem dostajesz na piśmie pouczenie o swoich prawach i obowiązkach. Potwierdzasz jego otrzymanie podpisem (art. 300 § 1 k.p.k.). Przeczytaj je spokojnie.
3. Przesłuchanie. Możesz swobodnie wypowiedzieć się co do zarzutu, a potem odpowiadać na pytania. Możesz też odmówić wyjaśnień w całości lub w części (art. 175 § 1 k.p.k.).
4. Protokół. Protokół odczytuje się przed podpisaniem (art. 150 § 1 k.p.k.). Jeśli coś zapisano inaczej, niż mówiłeś, zgłoś przy podpisie zarzuty co do treści. Wpisuje się je do protokołu (art. 150 § 2 k.p.k.).
5. Dalsze czynności. Czasem policja pobiera odciski palców, robi zdjęcie (art. 74 § 2 pkt 1 k.p.k.) lub pobiera wymaz ze śluzówki policzków (art. 74 § 2 pkt 3 k.p.k.). Podejrzany ma obowiązek poddać się tym czynnościom. Przy odmowie można je wykonać przymusowo (art. 74 § 3a k.p.k.).

Twoje prawa jako podejrzanego

Obrońca nie musi być obecny, żeby przesłuchanie się odbyło. Niestawiennictwo obrońcy nie tamuje przesłuchania (art. 301 k.p.k.). Jeśli chcesz iść z adwokatem, ustal termin z policją wcześniej.

Wyjaśniać czy odmówić?

Nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Decyzja zależy od sprawy, dowodów i Twojej wersji zdarzeń. Warto wiedzieć kilka rzeczy:

• Odmowa wyjaśnień jest Twoim prawem i nie może być sama w sobie dowodem winy.
• Wyjaśnienia złożone na policji trafiają do akt. Sąd porównuje je potem z tym, co mówisz na rozprawie.
• Możesz odmówić teraz i złożyć wyjaśnienia później, gdy poznasz materiał dowodowy lub porozmawiasz z obrońcą.
• W toku przesłuchania możesz zażądać, żeby pozwolono Ci złożyć wyjaśnienia na piśmie (art. 176 § 1 k.p.k.).

W prostych sprawach, np. przy jeździe po alkoholu po raz pierwszy, już na tym etapie można rozmawiać o sposobie zakończenia sprawy. Przepisy przewidują m.in. wniosek o skazanie bez rozprawy uzgodniony z podejrzanym (art. 335 § 1 k.p.k.). Zanim na coś się zgodzisz, sprawdź skutki takiego rozwiązania.

Jak przygotować się przed wizytą

1. Sprawdź charakter i termin. Upewnij się, że wezwanie dotyczy Ciebie jako podejrzanego. Zapisz sygnaturę i dane funkcjonariusza.
2. Spisz, co pamiętasz. Daty, miejsca, osoby, wiadomości. Notatki są dla Ciebie i obrońcy, nie musisz ich przekazywać policji.
3. Zbierz dokumenty. Umowy, potwierdzenia przelewów, korespondencję, zdjęcia, dane możliwych świadków.
4. Zdecyduj o obrońcy. Jeśli chcesz, żeby adwokat był przy przesłuchaniu, uzgodnij z nim i z policją termin.
5. Weź dokument tożsamości i wezwanie. Zaplanuj czas. Czynności mogą potrwać dłużej, niż się spodziewasz.
6. Nie kontaktuj się ze świadkami ani pokrzywdzonym w sprawie. Taki kontakt może zostać odebrany jako próba wpływania na ich zeznania.

Co dalej po przesłuchaniu

Postępowanie przygotowawcze toczy się dalej. Możesz składać wnioski dowodowe (art. 315 § 1 k.p.k.). Możesz złożyć wniosek o dostęp do akt. W postępowaniu przygotowawczym udostępnia się je stronie, chyba że trzeba zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania lub ważny interes państwa (art. 156 § 5 k.p.k.). Przed zakończeniem śledztwa możesz złożyć wniosek o zapoznanie się z materiałami postępowania (art. 321 k.p.k.).

Na koniec prokurator może skierować do sądu akt oskarżenia, wniosek o skazanie bez rozprawy albo umorzyć postępowanie. Jeśli sąd wyda wyrok nakazowy, masz 7 dni na sprzeciw.

Inne sytuacje w sprawach karnych opisujemy na stronie Co się stało?

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na dzień aktualizacji. Nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.